Wat is perslucht? Het is gewone buitenlucht: een compressor perst die samen tot een kleiner volume en slaat hem onder druk op in een drukvat. Die opgeslagen lucht drijft gereedschap, spuitpistolen en machines aan. Voordat de lucht daar aankomt, haal je er vocht, olie en vuil uit en verdeel je hem via een leidingnet over de werkplekken.
Van Veluw Compressoren is een familiebedrijf dat in 1975 begon, toen Klaas van Veluw in zijn schuur ingeruilde compressoren opknapte.
Wat is perslucht precies?
De lucht om je heen staat onder atmosferische druk. Een compressor zuigt die lucht aan en perst hem samen tot een druk van meerdere bar. Daarmee stop je energie in de lucht, zoals je energie opslaat in een opgewonden veer. Laat je de lucht via een slang en een apparaat ontsnappen, dan komt die energie vrij als beweging. Een tacker schiet een nietje in, een slagmoersleutel draait een wielmoer los en een cilinder verplaatst een machinedeel.
Perslucht is daarmee een energiedrager, net als stroom. Het grote verschil zit in de kosten: het opwekken van perslucht vraagt veel energie, waarvan je een groot deel nooit terugziet in het werk.
De weg van buitenlucht naar werkplek
Perslucht komt uit een keten van onderdelen die samen een persluchtinstallatie vormen. In grote lijnen legt de lucht deze route af:
- Aanzuigen: de compressor zuigt omgevingslucht aan via een inlaatfilter, dat een groot deel van het stof tegenhoudt.
- Comprimeren: in de compressor gaat het volume omlaag en de druk omhoog. Een zuigercompressor doet dat met op- en neergaande zuigers, een schroefcompressor met twee draaiende rotoren.
- Koelen: door het samenpersen wordt de lucht warm. Een nakoeler koelt hem af, waarbij een deel van het vocht als condens neerslaat.
- Opslaan: een drukvat vangt de perslucht op als buffer, zodat er ook druk is wanneer de compressor even stilstaat.
- Drogen en filteren: een koeldroger haalt het meeste vocht eruit, filters vangen olie en deeltjes op.
- Verdelen: een leidingnet brengt de lucht naar de aansluitpunten op de werkvloer.
Welke compressor bovenaan die keten staat, hangt vooral af van hoe je de lucht gebruikt. Voor werk met pauzes, zoals in een werkplaats of garage, past een zuigercompressor. Heb je dagelijks urenlang aaneengesloten perslucht nodig, dan is een schroefcompressor daarvoor gebouwd.
Toepassingen van perslucht in werkplaats en fabriek
Volgens de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO) gebruiken bijna alle industriële bedrijven perslucht. De bekendste persluchttoepassingen:
- persluchtgereedschap zoals slagmoersleutels en schuurmachines
- tackers, nietpistolen en spijkerapparaten in de houtbewerking en de bouw
- verfspuiten en lakken met spuitapparatuur
- schoonblazen van werkstukken en machines
- banden oppompen in garages en werkplaatsen
- cilinders die in productiemachines bewegingen uitvoeren
Je komt het tegen in de meubelindustrie, de metaalbewerking en de voedselverwerking, maar ook bij aannemers, stukadoors, garages en autoschadeherstellers. Wat al die bedrijven gemeen hebben: valt de luchtdruk weg, dan ligt het werk stil.
Wat druk en luchtverbruik voor jouw gereedschap betekenen
Twee getallen bepalen of je installatie genoeg levert voor het werk. De druk, in bar, zegt met hoeveel kracht de lucht uit de leiding komt. Het luchtverbruik, in liters per minuut (l/min), zegt hoeveel lucht een apparaat per minuut opmaakt.
Kijk in de specificaties van je gereedschap naar de werkdruk en het luchtverbruik. Levert de compressor minder lucht dan er op hetzelfde moment wordt gebruikt, dan zakt de druk en mist het gereedschap kracht. Welke compressor je nodig hebt, hangt daarom af van je luchtverbruik, het aantal aansluitpunten en het soort gereedschap dat tegelijk draait.
Onze zuigercompressoren halen 8 tot 10 bar. Voor truck- en automotivewerk leveren we schroefcompressoren van 12 tot 14 bar.
Waarom droge en schone perslucht telt
Buitenlucht bevat altijd waterdamp en stof. Uit een oliegesmeerde compressor kan daar olie bij komen. Zonder nabehandeling leidt dat tot roest in de leidingen, drukverlies, beschadigd gereedschap en in sommige gevallen afgekeurde producten.
Daarom krijgt perslucht na de compressor een nabehandeling, die in het vak conditionering heet:
- Volgens BEKO Technologies koelt een koeldroger de lucht af tot een drukdauwpunt van ongeveer +3 °C. Het drukdauwpunt is de temperatuur waarbij het vocht in de perslucht condenseert. Het meeste vocht slaat daardoor in de droger neer en verdwijnt via de afvoer.
- Een adsorptiedroger maakt de lucht nog droger, voor toepassingen met hoge eisen.
- Filters vangen olie en deeltjes op. De filters die we leveren, gaan van 1 micron tot 0,003 micron.
- Een condensaatafvoer en een olie-waterafscheider verwerken het opgevangen condens op een verantwoorde manier.
Hoe schoon de lucht is, druk je uit in de klassen van de internationale norm ISO 8573-1. Die werkt met één klasse voor vaste deeltjes, één voor water en één voor olie, waarbij een lager getal schonere lucht betekent. Welke klasse je nodig hebt, hangt af van je toepassing. Atlas Copco noemt voor voedingsmiddelen en farmaceutica klasse 1:2:1. Voor gereedschap in de algemene productie is volgens dezelfde bron klasse 3:4:4 doorgaans voldoende.
Een goede persluchtkwaliteit begint in de praktijk bij de droger. De meeste problemen die we tegenkomen, ontstaan door een ontbrekende koeldroger, een defecte droger of een droger die te klein is voor de installatie.
Waar perslucht ongemerkt energie kost
Volgens de RVO komt ongeveer 90% van de energie die je in perslucht stopt, vrij als restwarmte. Die warmte kun je deels terugwinnen, bijvoorbeeld om een bedrijfshal mee te verwarmen.
De tweede verliespost zit in het leidingnet. De RVO schat de lekkage in een persluchtnet op 10 tot 35% van het persluchtgebruik. Elke liter die weglekt, moet de compressor opnieuw opwekken. Wat helpt:
- lekken regelmatig opsporen en repareren
- de netdruk niet hoger zetten dan je gereedschap nodig heeft: de RVO noemt 6 bar in plaats van 8 bar als besparende maatregel
- bij sterk wisselend verbruik een compressor overwegen die met frequentieregeling zijn toerental aanpast aan de luchtvraag
- de installatie periodiek laten nakijken tijdens vast onderhoud
Zorgen voor betrouwbare en zuinige perslucht
Betrouwbare en betaalbare perslucht hangt af van de keuzes eromheen: genoeg luchtopbrengst voor je gereedschap, geen hogere druk dan nodig, luchtbehandeling die past bij je toepassing en een leidingnet zonder lekken. Met die vier punten op een rij kies je gerichter uit de compressoren die we leveren, van de compacte zuigercompressor voor de werkplaats tot de schroefcompressor voor een productiehal.
